Χιλιάδες ζωές χαμένες στο όνομα του λιγνίτη

Για περισσότερους από 1.200 πρόωρους θανάτους και για την επιβάρυνση κάθε νοικοκυριού με 1.000 ευρώ στην Ελλάδα ετησίως ευθύνεται η ρύπανση από την καύση λιγνίτη, σύμφωνα με την επιστημονική έκθεση της Greenpeace ‘Σιωπηλοί Δολοφόνοι’.

Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα είναι σιωπηλοί δολοφόνοι. Εξαπλωμένοι σε όλη την Ευρώπη, εκλύουν κάθε χρόνο εκατομμύρια τόνους τοξικών αερίων και αιωρούμενων σωματιδίων. Αυτοί οι ρύποι εισχωρούν στους πνεύμονες και το αίμα των ανθρώπων προκαλώντας αναπνευστικές λοιμώξεις, καρδιακές προσβολές, καρκίνο του πνεύμονα, κρίσεις άσθματος και άλλες βλάβες στην υγεία. Παρόλο που δεν θα βρείτε ούτε ένα πιστοποιητικό θανάτου που να αναγράφει «ατμοσφαιρική ρύπανση» ως την αιτία θανάτου, οι επιπτώσεις στην υγεία είναι πραγματικές και σοβαρές.

Η έκθεση ρίχνει φως στις επιπτώσεις των 300 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών ανθρακικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, μεταξύ των οποίων και της ΔΕΗ, στη δημόσια υγεία. Εφόσον μάλιστα κατασκευαστεί, η νέα μονάδα στην Πτολεμαΐδα (Πτολεμαΐδα 5), θα ευθύνεται ετησίως για τον πρόωρο θάνατο 100 ανθρώπων κάθε χρόνο.

Η έκθεση, η οποία στηρίζεται σε ειδική μελέτη που ανέθεσε η  Greenpeace στο Πανεπιστήμιο της Στουτγάρδης, έρχεται να επιβεβαιώσει ότι οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα είναι σιωπηλοί δολοφόνοι. Εξαπλωμένοι σε όλη την Ευρώπη, εκλύουν κάθε χρόνο  εκατομμύρια τόνους τοξικών αερίων και αιωρούμενων μικροσωματιδίων. Αυτοί οι ρύποι εισχωρούν στους πνεύμονες και το αίμα των ανθρώπων προκαλώντας αναπνευστικές λοιμώξεις, καρδιακές προσβολές, καρκίνο του πνεύμονα, κρίσεις άσθματος και άλλες βλάβες στην υγεία.

"Συστατικά όπως ο άνθρακας και ενώσεις του θείου, που προκαλούνται και από εκπομπές εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής ενέργειας με καύση λιγνίτη, έχουν συσχετιστεί με τις επιδράσεις των σωματιδίων στην υγεία",

σχολίασε η Εύη Σαμολή, Λέκτορας Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με παρέμβασή της στη συνέντευξη τύπου.

Στην Ελλάδα,  η καύση λιγνίτη ευθύνεται για περισσότερους από 1.200 πρόωρους θανάτους και για την απώλεια 260.000 εργατοημερών ετησίως, επιβαρύνοντας σημαντικά τα ασφαλιστικά ταμεία και το εθνικό σύστημα υγείας. Οι γερασμένες μονάδες της ΔΕΗ καίνε το πιο βρώμικο καύσιμο στον κόσμο. Η επιβάρυνση της δημόσιας υγείας και η καταστροφή του περιβάλλοντος που προκαλούν, κοστίζουν έως και 3,9 δις ευρώ ετησίως στην εθνική μας οικονομία, που θα ήταν καλύτερο να επενδυθούν σε εξοικονόμηση ενέργειας και σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

 

Η λειτουργία των 7 μεγάλων λιγνιτικών σταθμών της ΔΕΗ προκαλεί την απώλεια 12.000 χρόνων ζωής , δηλαδή τον πρόωρο θάνατο 1.200 ανθρώπων ετησίως . Τα αποτελέσματα αυτά συνάδουν με τα πορίσματα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος που εκτιμούν ετήσιο κόστος στην εθνική μας οικονομία από την επιβάρυνση στη ημόσια υγεία και την καταστροφή του περιβάλλοντος έως και 3,9 δις €

Οι 7 λιγνιτικοί σταθμοί της ΔΕΗ που παραμένουν σε λειτουργία σήμερα συγκαταλέγονται ανάμεσα στους πιο βρώμικους της Ευρώπης, όχι μόνο εξαιτίας της παλαιότητάς τους αλλά και λόγω της εξαιρετικά χαμηλής ποιότητας της πρώτης ύλης: του ελληνικού λιγνίτη

"Δεν υπάρχει υγιώς σκεπτόμενη επιχείρηση που θα επένδυε στον λιγνίτη, αν έπρεπε να πληρώσει το πλήρες κόστος του. Αυτή είναι η χειρότερη στρέβλωση και η μεγαλύτερη επιδότηση που θα πρέπει να άρει η ελληνική κυβέρνηση, αν ενδιαφέρεται πραγματικά για το εθνικό συμφέρον",

τόνισε ο Τάκης Γρηγορίου, υπεύθυνος της εκστρατείας της Greenpeace για τις κλιματικές και την ενέργεια.

"Η κυβέρνηση οφείλει να υπηρετήσει τη μετάβαση της χώρας σε μία σύγχρονη και αποδοτική οικονομία μηδενικών εκπομπών, αντί να προετοιμάζει την επόμενη κρίση της",

συνέχισε ο Τάκης Γρηγορίου.

O ΑΗΣ Καρδιάς, ο δεύτερος μεγαλύτερος λιγνιτικός σταθμός της χώρας, το 2011 ήταν υπεύθυνος για περισσότερους από 9εκ.τόνους CO2

---

Η Greenpeace καλεί την ελληνική κυβέρνηση, λίγες εβδομάδες πριν τις κρίσιμες αποφάσεις της για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας και το μέλλον της ΔΕΗ:

• να επιβάλλει φορολόγηση του λιγνίτη, ώστε να αντικατοπτρίζεται το πραγματικό του κόστος και να άρει τις στρεβλώσεις και επιδοτήσεις υπέρ των ορυκτών καυσίμων

• να εφαρμόσει τις πλέον σύγχρονες αντιρρυπαντικές τεχνολογίες^[5] στις υπάρχουσες λιγνιτικές μονάδες

• να ακυρώσει τα σχέδια για νέες λιγνιτικές μονάδες και να θέσει χρονοδιάγραμμα  για την οριστική απεξάρτηση από το λιγνίτη, το αργότερο ως τη δεκαετία του 2030

• να εκπονήσει και να στηρίξει με οικονομικούς πόρους αναπτυξιακό πρόγραμμα για την ομαλή μετάβαση των τοπικών κοινωνιών σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη στη μετά-λιγνιτική εποχή

• Να μεταστρέψει την αρνητική πολιτική της σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να συνταχθεί με τις χώρες που απαιτούν φιλόδοξους στόχους και νομικά δεσμευτικούς στόχους έως το 2030 για την προώθηση των ΑΠΕ, την εξοικονόμηση και τις εκπομπές CO₂

Χωριά Φαντάσματα στο Δρόμο του Λιγνίτη

Οι «Πρωταγωνιστές» επισκέφτηκαν τη «χώρα» του λιγνίτη και κατέγραψαν 4 ημέρες από τη ζωή αλλά και τις συγκρούσεις στην περιοχή που παράγει το 70% του ηλεκτρικού ρεύματος της Ελλάδας. Επισκέφθηκαν τα εργοστάσια της ΔΕΗ, συνομίλησαν με τους εργαζόμενους, τους «υπέρμαχους» της ενέργειας που χαρακτηρίζουν τον λιγνίτη ως τον μαύρο χρυσό της Ελλάδας και «κατέβηκαν» στο μεγαλύτερο ορυχείο των Βαλκανίων. Παράλληλα, κατέγραψαν και τις απόψεις των «αντιπάλων» του λιγνίτη. 'Όσων δηλαδή προτάσσουν τα προβλήματα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και ζητούν τη σταδιακή μείωση της χρήσης του λιγνίτη και τη στροφή προς τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας. 

Ο Σταύρος Θεοδωράκης με τους συνεργάτες του, τη δημοσιογράφο Βίκυ Καραβάλτσιου και τους οπερατέρ Μαρία Μαράκη και Βασίλη Μουρίκη, επισκέφθηκαν επίσης τα χωριά Μαυροπηγή και Ακρινή που περιμένουν να «μετακομίσουν» καθώς τα ορυχεία της ΔΕΗ επεκτείνονται. Οι κάτοικοι τους διαμαρτύρονται ότι τα ορυχεία τους έχουν πλησιάσει πολύ και ζητούν την άμεση μετεγκατάσταση τους. 

Το οδοιπορικό στη «χώρα του λιγνίτη» ξεκινάει από τα εγκαταλειμμένα χωριά Κλείτος, Χαραυγή και Κόμανος που εκκενώθηκαν για να παραδοθεί το υπέδαφός τους στους εκσκαφείς της ΔΕΗ. Στον Κλείτο η κάμερα της εκπομπής «ανακάλυψε» την κυρία Μαίρη που αρνείται να φύγει από το σπίτι της ενώ στην Χαραυγή βρήκαν έναν Ινδό εργάτη, τον Τζαγκντίπ, ο οποίος επιμένει να μένει μόνος του στο εγκαταλειμμένο χωριό.

Πεθαίνοντας στην Πτολεμαΐδα, πεθαίνοντας σαν χώρα

Η Ελλάδα είναι η πιο σπάταλη σε ενέργεια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρότι προικισμένη με άφθονο ήλιο, αέρα και πλούσιο γεωθερμικό δυναμικό, έχει βρεθεί σε θέση ουραγού στην  χρησιμοποίηση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας: χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία χρησιμοποιούν την ηλιακή ενέργεια πολύ περισσότερο απ’ ότι η Ελλάδα, ενώ στο Λονδίνο λειτουργεί ήδη ένα ηλιακό χωριό!!

Αποκορύφωμα, το μεγάλο σκάνδαλο των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 που είχαν διαφημιστεί ως ηπράσινη Ολυμπιάδα: στο Ολυμπιακό χωριό δεν τοποθετήθηκαν καν ηλιακοί θερμοσίφωνες!! Όπως αποκαλύπτει ένας από τους ανθρώπους που μιλούν στην εκπομπή, οι εταιρείες κλιματιστικών ήξεραν από πριν ότι θα αναλάβουν τα έργα, ενώ οι αρμόδιοι δήλωναν αφοπλιστικά: “αφού εργάτες θα μείνουν μετά, τι μας νοιάζει εμάς;”…

Στην περιοχή της Πτολεμαΐδας δύο από τα εργοστάσια της ΔΕΗ φιγουράρουν ανάμεσα στις τριάντα πιο ρυπογόνες βιομηχανίες της Ευρώπης, ενώ είναι εμφανείς οι επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων της περιοχής: παιδιά γεννιούνται με προβλήματα υγείας, νέοι άνθρωποι πεθαίνουν από καρκίνο. Ο φακός τουΡεπορτάζ Χωρίς Σύνορα κατέγραψε συγκλονιστικές εικόνες από “το ενεργειακό Νταχάου” που λειτουργεί στην χώρα μας χωρίς να το γνωρίζουμε…

Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος ζωής των κατοίκων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης μειώνεται, εξ’αιτίας της ρύπανσης της ατμόσφαιρας από τα μικροσωματίδια. Για τις επιπτώσεις του περιβάλλοντος στην υγεία, μια έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης είναι αποκαλυπτική: ενώ στην πλούσια ανατολική Θεσσαλονίκη οι καρκίνοι και οι θάνατοι από καρδιακά-εγκεφαλικά επεισόδια παραμένουν στα επίπεδα της δεκαετίας του 60, η βιομηχανοποιημένη δυτική πλευρά της πόλης θερίζεται από τις θανατηφόρες ασθένειες…

Η Ελλάδα ξεκίνησε πρώτη την χρησιμοποίηση εναλλακτικών μορφών ενέργειας: το 1983 εγκαταστάθηκε στην Κύθνο το πρώτο αιολικό πάρκο στον κόσμο, παράλληλα με ένα προηγμένο σύστημα χρησιμοποίησης της ηλιακής ενέργειας. Όμως στα χρόνια που μεσολάβησαν, η έλλειψη πολιτικής βούλησης, η γραφειοκρατία και η διαφθορά μετέτρεψαν την χώρα σε ουραγό των εξελίξεων. Είναι φανερό πλέον ότι η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να καλύψει τους στόχους του πρωτοκόλλου του  Κιότο, για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακος και την επέκταση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας. Ελληνικές επιχειρήσεις θα υποχρεωθούν να πληρώσουν πρόστιμα, τα οποία θα μετακυλιθούν στους καταναλωτές.

Χωρίς σχετικές εκπομπές

Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα

Η Βιομηχανία του Λιγνίτη στη Δυτική Μακεδονία

Μέχρι το 1938, η χρήση των λιγνιτών στη Δ. Μακεδονία παρουσίαζε ενδιαφέρον μόνο για τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής σαν υποκατάστατο του ξύλου, κυρίως για ανάγκες οικιακής θέρμανσης. 

F. Kegel

Το 1939, με τη δημοσίευση της έκθεσης του Γερμανού καθηγητή F. Kegel, εκδηλώνεται η πρώτη σοβαρή προσπάθεια αξιοποίησης των λιγνιτών σε βιομηχανική κλίμακα. Ο Γερμανός καθηγητής, με τα πενιχρά τεχνικά μέσα εκείνης της εποχής, εκτίμησε τα αποθέματα του λιγνίτη σε 6 δις τόνους. Την περίοδο εκείνη, η χώρα μας κάλυπτε το 95% των ενεργειακών της αναγκών από εισαγωγές. Τη δεκαετία του 1950 ξεκινά εκτεταμένη μεταλλευτική έρευνα με στόχο την αναζήτηση και αξιολόγηση των λιγνιτικών κοιτασμάτων και το 1956 ξεκινά επίσημα η περίοδος της βιομηχανίας λιγνίτη. 

Η ΛΙΠΤΟΛ το 1958

Τον Σεπτέμβριο του 1956, η εταιρεία ΛΙΠΤΟΛ ΑΕ (Λιγνιτωρυχεία Πτολεμαΐδας  με πρόεδρο τον κ. Μποδοσάκη, υπέγραψε σύμβαση με τη Γερμανική εταιρεία KHD για την κατασκευή του πρώτου σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο λιγνίτη, ισχύος 10 MW. Έκτοτε, οι ατμοηλεκτρικοί σταθμοί πολλαπλασιάζονται ενώ νέα ορυχεία ανοίγονται συνεχώς στον άξονα Αμυνταίου - Πτολεμαΐδας  Κοζάνης. Ο λιγνίτης, το εθνικό μας καύσιμο, έχει αναλάβει πλέον κυρίαρχη θέση στο ενεργειακό μας σύστημα.

Δημιουργία των λιγνιτών

Οι λιγνίτες αλλά και οι άνθρακες γενικότερα είναι το αποτέλεσμα μιας ιδιότυπης αποσύνθεσης φυτών η οποία χαρακτηρίζεται με τον ειδικό όρο ως ενανθράκωση  Τα λιγνιτικά κοιτάσματα της Πτολεμαΐδας διαμορφώθηκαν κατά την τριτογενή γεωλογική περίοδο και είναι ηλικίας ενός έως πέντε εκατομμυρίων ετών. Η ευρύτερη περιοχή η οποία οριοθετείται σήμερα από το Μοναστήρι, το Αμύνταιο, τη Φλώρινα, την Πτολεμαΐδα  την Κοζάνη μέχρι τα Σέρβια, πριν από εκατομμύρια χρόνια, ήτανε μια περιοχή με αβαθείς λίμνες και διάσπαρτα έλη. Οι κλιματολογικές συνθήκες της τότε εποχής ευνοούσαν την ανάπτυξη υδροχαρών φυτών και κυρίως καλάμια και βρύα. Όταν τα φυτά ξεραίνονταν, έπεφταν στο φτωχό σε οξυγόνο νερό των βάλτων και σκεπάζονταν από λάσπη. Παράλληλα, λόγω καθιζήσεων και φερτών υλικών, τα φυτά καλυπτόταν με επιπλέον ιζηματογενείς αποθέσεις. Η αποσύνθεση των φυτών γινότανε σε περιβάλλον χωρίς αέρα και κάτω από πίεση, ενώ η παρουσία μικροοργανισμών υποβοηθούσε την αναερόβια ζύμωση. Κατά την διαδικασία της ενανθράκωσης, διέφευγε στην ατμόσφαιρα το οξυγόνο, το υδρογόνο και το άζωτο και κατά συνέπεια αυξανόταν το ποσοστό του άνθρακα στα υπολείμματα. Αργότερα φύτρωνε καινούργια βλάστηση και ο κύκλος επαναλαμβανόταν  Πάνω από τα νεώτερα στρώματα λιγνίτη επικάθισαν γαιώδη υλικά, τα λεγόμενα "υπερκείμενα". Το πάχος των υπερκείμενων υλικών, άμμος, ασβεστόλιθος και άργιλος, κυμαίνεται στα ορυχεία της Πτολεμαΐδας  από 12 μέχρι 200 μέτρα. Επιπλέον, το κοίτασμα του λιγνίτη δεν είναι ενιαίο διότι ακριβώς μέσα στο κοίτασμα υπάρχουν τα παλαιότερα γαιώδη υλικά τα οποία ονομάζονται "ενδιάμεσα". Για τον σχηματισμό ενός κυβικού μέτρου λιγνίτη, υπολογίσθηκε ότι απαιτείται χρονικό διάστημα 1000 έως 4000 ετών.

Αποθέματα λιγνίτη

Στη Δυτική Μακεδονία παράγονται ετησίως περίπου 60 εκατομμύρια τόνοι λιγνίτη. Μέχρι σήμερα έχουν εξορυχτεί 1,2 δις τόνοι λιγνίτη, ενώ με τα σημερινά τεχνικά και οικονομικά δεδομένα, τα εναπομείναντα εκμεταλλεύσιμα αποθέματα της περιοχής, εκτιμώνται σε 2,4 δις τόνους. Η λιγνιτική δραστηριότητα που αναπτύσσεται κυρίως στη Δ. Μακεδονία αλλά και στη Μεγαλόπολη, κατατάσσει την Ελλάδα στη 2η θέση μεταξύ των λιγνιτοπαραγωγών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την 5η θέση σε παγκόσμια κλίμακα.

Η ποιότητα των ελληνικών λιγνιτών είναι χαμηλή. Η μέση υγρασία του λιγνίτη Πτολεμαΐδας είναι 50-60 %, η τέφρα 35% (επί ξηρού) και η κατώτερη θερμογόνος ικανότητα 1.300 kcal/kg. Σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα όμως, πέρα από την ασφάλεια εφοδιασμού, αποτελεί η χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο.

Εξόρυξη του λιγνίτη

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των λιγνιτικών κοιτασμάτων της Πτολεμαΐδας αποτελεί η συχνή εναλλαγή των οριζόντιων λιγνιτικών κοιτασμάτων και των ενδιάμεσων υλικών, τα οποία αποκαλούνται "στείρα" ή "άγονα". Η εκμετάλλευση των λιγνιτικών κοιτασμάτων γίνεται επιφανειακά με τη μέθοδο των "ορθών βαθμίδων".

Σε ένα σύστημα συνεχούς λειτουργίας στο οποίο χρησιμοποιούνται ηλεκτροκίνητοι καδοφόροι εσκαφείς, ταινιόδρομοι και αποθέτες, το κοίτασμα του λιγνίτη εκσκάπτεται κατά στρώσεις. Η εξόρυξη των υπερκειμένων και στη συνέχεια του λιγνίτη, γίνεται με μεγάλα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα συνεχούς λειτουργίας τους καδοφόρους εκσκαφείς. Από τα υλικά που εξορύσσονται, ο μεν λιγνίτης μεταφέρεται στους Ατμοηλεκτρικούς Σταθμούς, τα δε υπερκείμενα και ενδιάμεσα υλικά μεταφέρονται και αποτίθενται κυρίως στις περιοχές στις οποίες έχει προηγηθεί εξόρυξη, ώστε μετά το τέλος της εκμετάλλευσης, η επίπτωση στο τοπίο της περιοχής να είναι η ελάχιστη δυνατή. 

Η μεταφορά του λιγνίτη και των στείρων, γίνεται με τους ταινιόδρομους οι οποίοι μπορούν να μεταφέρουν συνεχώς σε μακρινές αποστάσεις μεγάλες ποσότητες υλικών. Τέλος, η απόθεση των στείρων υλικών στις περιοχές όπου έχει αποληφθεί ο λιγνίτης, γίνεται με μεγάλα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα - τα συνεχούς λειτουργίας που ονομάζονται αποθέτες.

Εκτός από τον κύριο εξοπλισμό, η εξόρυξη και διαχείριση του λιγνίτη απαιτεί τη χρήση πολλαπλού εξοπλισμού όπως χωματουργικά μηχανήματα, φορτωτές εκσκαφείς, φορτηγά κλπ τα οποία περιγράφονται με τον γενικό όρο "βοηθητικός εξοπλισμός".

Χρήση του λιγνίτη στην παραγωγή ενέργειας

Στη Δ. Μακεδονία είναι εγκατεστημένοι έξι (6) Σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο λιγνίτη. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς των Σταθμών είναι περίπου 4.500 MW. Κάθε Σταθμός αποτελείται από επιμέρους μονάδες ενώ στις περισσότερες των περιπτώσεων, ένας σταθμός αποτελείται από τέσσερις (4) μονάδες.

Η χρήση των ατμοηλεκτρικών σταθμών γίνεται προκειμένου η χημική ενέργεια του λιγνίτη να μετατραπεί σε ηλεκτρική.

Ο λιγνίτης μεταφέρεται από το σημείο εξόρυξης στον Σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με τη βοήθεια ταινιοδρόμων και είτε αποθηκεύεται στην Αυλή του λιγνίτη είτε οδηγείται απ 'ευθείας στους σπαστήρες όπου και θρυμματίζεται σε κομμάτια μέγιστης διαμέτρου 4 cm και τη συνέχεια μεταφέρεται στα σιλό λιγνίτη των μονάδων. 

Η καύση του λιγνίτη γίνεται στον λέβητα της μονάδας όπου η θερμική ενέργεια που εκλύεται από την καύση του λιγνίτη ατμοποιεί το νερό με συνέπεια τη δημιουργία υπέρθερμου ατμού. Ο υπέρθερμος ατμός (Υ/Θ) εκτονώνεται στο ατμοστρόβιλο υψηλής πίεσης όπου και παράγεται χρήσιμο έργο. Στη συνέχεια, ο ατμός οδηγείται εκ νέου στο λέβητα προκειμένου να αναθερμανθεί, να αυξηθεί δηλαδή η θερμοκρασία του και ακολούθως εκτονώνεται στο στρόβιλο μέσης και χαμηλής πίεσης όπου παράγεται επιπλέον έργο. Κατόπιν, ο ατμός εισέρχεται στο ψυγείο της μονάδας όπου συμπυκνώνεται με τη βοήθεια ψυκτικού νερού. Ο συμπυκνωμένος πλέον ατμός, με τη βοήθεια αντλιών, προθερμαίνεται με τη χρήση εναλλακτών θερμότητας και οδηγείται μέσω αντλιών και πάλι στο λέβητα ολοκληρώνοντας έναν θερμικό κύκλο.

Η θερμική ενέργεια που απάγεται από το ψυκτικό νερό αποβάλλεται στον πύργο ψύξης όπου με τη μέθοδο του καταιονισμού χάνεται μια ποσότητα νερού με τη μορφή ατμού και σταγονιδίων.

Στον άξονα του στροβίλου ο οποίος περιστρέφεται με 3000 στρ. /λεπτό, είναι συνδεδεμένη η γεννήτρια, η οποία μετατρέπει την κινητική ενέργεια σε ηλεκτρική.

Για την παραγωγή 1 KWh απαιτείται η καύση 1,85 Kg λιγνίτη περίπου και η κατανάλωση 2,5 λίτρων ψυκτικού νερού.

Τα καυσαέρια που παράγονται από την καύση του λιγνίτη οδηγούνται σε ογκώδεις διατάξεις κατακράτησης των αιωρούμενων σωματιδίων, τα ηλεκτροστατικά φίλτρα (Η/Φ). Στα φίλτρα αυτά, τα σωματίδια εκτίθενται σε συνεχές ηλεκτρικό πεδίο υψηλής τάσης, μετατρέπονται σε ιόντα και τελικά συλλέγονται στα φίλτρα.

Το κοινωνικό και οικονομικό κόστος του λιγνίτη

Η πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο, «Αποκαλύπτοντας το Πραγματικό Κόστος της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης από τις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις της Ευρώπης», επιχειρεί να αποδώσει σε οικονομικούς όρους με τη χρήση επικαιροποιημένης μεθοδολογίας, τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον από περίπου 10.000 ευρωπαϊκές βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με την έκθεση που χρησιμοποίησε τα διαθέσιμα στοιχεία από το ευρωπαϊκό Μητρώο Έκλυσης και Μεταφοράς Ρύπων (Ε-ΜΕΜΡ), για το 2009 το συνολικό κόστος αυτό ανήλθε στα 102-169 δισ. ευρώ, ή 200-330 ευρώ κατά μέσο όρο ανά Ευρωπαίο πολίτη. Όπως είναι αναμενόμενο, το μεγαλύτερο μέρος της ρύπανσης, άρα και η μεγαλύτερη οικονομική ζημία ύψους 66-122 δισ. ευρώ, οφείλεται στις ευρωπαϊκές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο τον άνθρακα και το λιγνίτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι 7 λιγνιτικοί σταθμοί της ΔΕΗ είναι υπεύθυνοι για επιβάρυνση της ελληνικής οικονομίας το 2009 κατά 2,3-3,9 δισ. ευρώ! Αυτό αντιστοιχεί σε 216-362 ευρώ ανά Έλληνα πολίτη.

Αν και ο ΕΟΠ υπολόγισε τους θανάτους και τις χρόνιες παθήσεις που προκαλούνται από τη ρύπανση προκειμένου να καταλήξει στο οικονομικό κόστος, δεν έδωσε στη δημοσιότητα αυτές τις εκτιμήσεις.

Η Greenpeace, αξιοποιώντας τα δημοσιευμένα στοιχεία της έκθεσης και με τη χρήση της ίδιας μεθοδολογίας, εκτίμησε τους θανάτους και τις χρόνιες παθήσεις που προκύπτουν από τη ρύπανση των μονάδων.

Τα αποτελέσματα για την Ελλάδα είναι συγκλονιστικά: 534 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους -μεταξύ των οποίων και ένα βρέφος- ως αποτέλεσμα της ρύπανσης από τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων, ενώ 244 επιβαρύνονται με χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις. Τη μεγαλύτερη καταστροφή δε, την προκαλεί η λειτουργία ενός μόνο λιγνιτικού σταθμού: ο ατμοηλεκτρικός σταθμός (ΑΗΣ) Μεγαλόπολης, που σύμφωνα μάλιστα με τον ΕΟΠ είναι η πιο ρυπογόνα μονάδα της Ευρώπης ανά τόνο εκπομπών για το 2009! Μία διαφορετική οπτική γωνία για την κατανόηση των επιπτώσεων στην εθνική οικονομία από την επιβάρυνση της δημόσιας υγείας, είναι ο υπολογισμός των χαμένων εργατο-ημερών («restricted activity days» ? ημέρες περιορισμένης δραστηριότητας), ως αποτέλεσμα της νοσηρότητας του πληθυσμού από την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Greenpeace

Εκπομπές CO₂ από μια μονάδα ισχύος 500 MW ανά είδος και τεχνολογία καυσίμου

Είδος μονάδας	Εκπομπές CO2 (τόνοι /MWh)
Τυπική μονάδα λιγνίτη	0,90
Άνθρακας με καθαρές τεχνολογίες	0,69 -0,74
Άνθρακας με καθαρές τεχνολογίες & βιομάζα	0,60 -0,65
Φυσικό άεριο	0,36
Φυσικό αέριο ή άνθρακας με καθαρές τεχνολογίες και CCS (δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα)	0,10
Ηλιακά – Αιολικά συστήματα	0
Πηγή: UK energy pla

Ανεμογεννήτριες

Η ενέργεια που υπάρχει στην κίνηση του ανέμου (αιολική ενέργεια) μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια από τις ανεμογεννήτριες.

Ο άνεμος περιστρέφει τα πτερύγια της ανεμογεννήτριας, τα οποία με τη σειρά τους περιστρέφουν ένα μοτέρ το οποίο παράγει ρεύμα.

Το ρεύμα αυτό μπορεί να διοχετεύεται κατ΄ ευθείαν στο κεντρικό δίκτυο ρεύματος ή να αποθηκεύεται σε συσσωρευτές ή και να θερμαίνει νερό.

Η ισχύς που μπορεί να δώσει μια ανεμογεννήτρια εξαρτάται κυρίως από δύο παράγοντες:

1. Όσο μεγαλύτερα είναι τα πτερύγια, τόσο μεγαλύτερη η ισχύς της. Διπλασιάζοντας το μήκος των πτερυγίων,τετραπλασιάζεται η ισχύς σε κάθε ταχύτητα ανέμου.
2. Όσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητα του ανέμου, τόσο μεγαλύτερη η ισχύς. Με διπλάσια ταχύτητα ανέμου,οκταπλασιάζεται η ισχύς της ίδιας ανεμογεννήτριας.

Υπάρχουν πολλών ειδών ανεμογεννήτριες οι οποίες κατατάσσονται σε δύο βασικές κατηγορίες :

Οριζοντίου άξονα, των οποίων ο δρομέας είναι τύπου έλικα και βρίσκεται συνεχώς παράλληλος με την κατεύθυνση του ανέμου και του εδάφους

Κατακόρυφου άξονα, ο οποίος παραμένει σταθερός και είναι κάθετος προς την επιφάνεια του εδάφους.

Μια τυπική ανεμογεννήτρια οριζοντίου άξονα αποτελείται από τα εξής μέρη :

το δρομέα, που αποτελείται από δύο ή τρία πτερύγια από ενισχυμένο πολυεστέρα . Τα πτερύγια προσδένονται πάνω σε μια πλήμνη είτε σταθερά , είτε με τη δυνατότητα να περιστρέφονται γύρω από το διαμήκη άξονα τους μεταβάλλοντας το βήμα το σύστημα μετάδοσης της κίνησης, αποτελούμενο από τον κύριε άξονα, τα έδρανα του και το κιβώτιο πολλαπλασιασμού στροφών , το οποίο προσαρμόζει την ταχύτητα περιστροφής του δρομέα στη σύγχρονη ταχύτητα της ηλεκτρογεννήτριας. Η ταχύτητα περιστροφής παραμένει σταθερή κατά την κανονική λειτουργία της μηχανής την ηλεκτρική γεννήτρια, σύγχρονη ή επαγωγική με 4 ή 6 πόλους η οποία συνδέεται με την έξοδο του πολλαπλασιαστή μέσω ενός ελαστικού ή υδραυλικού συνδέσμου και μετατρέπει τη μηχανική ενέργεια σε ηλεκτρική και βρίσκεται συνήθως πάνω στον πύργο της ανεμογεννήτριας . Υπάρχει και το σύστημα πέδης το οποίο είναι ένα συνηθισμένο δισκόφρενο που τοποθετείται στον κύριο άξονα ή στον άξονα της γεννήτριας το σύστημα προσανατολισμού, αναγκάζει συνεχώς τον άξονα περιστροφής του δρομέα να βρίσκεται παράλληλα με τη διεύθυνση του ανέμου τον πύργο, ο οποίος στηρίζει όλη την παραπάνω ηλεκτρομηχανολογική εγκατάσταση . Ο πύργος είναι συνήθως σωληνωτός ή δικτυωτός και σπανίως από οπλισμένο σκυρόδεμα τον ηλεκτρονικό πίνακα και τον πίνακα ελέγχου , οι οποίοι είναι τοποθετημένοι στη βάση του πύργου . Το σύστημα ελέγχου παρακολουθεί , συντονίζει και ελέγχει όλες τις λειτουργίες της ανεμογεννήτριας , φροντίζοντας για την απρόσκοπτη λειτουργία της.