Αστραπές

Echenoz, Jean. Αστραπές, μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης. Πόλις, 2013.

Οι "Αστραπές" είναι η μυθιστορηματική βιογραφία του ιδιοφυούς φυσικού και εφευρέτη Νικόλα Τέσλα (1856-1943), ο οποίος ανακάλυψε, μεταξύ πολλών άλλων, το εναλλασσόμενο ρεύμα, αλλά που λίγο τον απασχόλησε η εμπορική εκμετάλλευση των εφευρέσεών του, αντίθετα από τους Έντισον, Γουέστινγκχαουζ και Μαρκόνι.

Ο ήρωας, όμορφος άντρας που αντιστέκεται στις γυναίκες, αδιαφορεί για το κέρδος, δεν φοβάται τίποτα εκτός από τα μικρόβια, ζει σπάταλο βίο και οδηγείται, σχεδόν αναπότρεπτα, στην παρακμή, με μόνη συντροφιά τον κακό χαρακτήρα του και τα πληγωμένα περιστέρια του. Μάλλον αξιολύπητος παρά συμπαθητικός, παραμένει ωστόσο ιδιαίτερα γοητευτικός.

Ο Ζαν Εσνόζ, με τις "Αστραπές", κλείνει τον κύκλο τριών μυθιστορηματικών βιογραφιών. Οι άλλες δύο, που είναι αφιερωμένες στον συνθέτη Μωρίς Ραβέλ ("Ραβέλ") και τον δρομέα Εμίλ Ζάτοπεκ ("Δρόμος αντοχής"), κυκλοφορούν επίσης από τις εκδόσεις "Πόλις". Και στα τρία αυτά έργα του ο Εσνόζ τονίζει τις ανθρώπινες πλευρές των ηρώων του, όταν θαμπώνει η λάμψη τους και αρχίζει η καθοδική τους πορεία (ο Ραβέλ άρρωστος, ο Ζάτοπεκ σε δυσμένεια, ο Τέσλα απομονωμένος από την επιστημονική κοινότητα).

« Naissance hors du temps, donc, et hors de la lumière … »

 

Ο  Jean Echenoz γεννήθηκε στην Orange το Δεκέμβριο του 1947.

Αφού πέρασε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στη Προβηγκία, ο Jean Echenoz (που γεννήθηκε το 1947 στην Orange) σπούδασε κοινωνιολογία στο Παρίσι και εργάστηκε στον ιατρικό- κοινωνικό τομέα. Καίτοι συγγραφέας που παραμένει πεισματικά εκτός των λογοτεχνικών κυκλωμάτων, δεν παύει να θεωρείται η αιχμή του δόρατος μιας νέας αβάν-γκαρντ, αν και οι πολεμικές συνδηλώσεις αυτού του όρου δεν δείχνουν να ταιριάζουν σε μια μυθιστοριογραφική παραγωγή που τοποθετείται υπό τον αστερισμό της ειρωνείας και της ελαφράδας. Και ακριβώς, το πρώτο μυθιστόρημα του Echenoz "Le Meridien de Greenwich" (1979), εντάσσεται στο κίνημα του Νέου Μυθιστορήματος: προτεραιότητα στις φορμαλιστικές αναζητήσεις, στην αφαιρετική αφήγηση, σε ποιητικούς, υφολογικούς και περιγραφικούς πειραματισμούς. 'Ομως ο συγγραφέας δεν εξοβελίζει ούτε τους ήρωες ούτε την πλοκή: μιλάει για τη σύγχρονη πραγματικότητα, για την αισθητική και την κουλτούρα των παρισινών προαστίων, για μια αποπροσανατολισμένη κοινωνία συνηθισμένων ανθρώπων, χαμένων σ' έναν τεχνοκρατικό κόσμο που δεν μπορούν να τον κατανοήσουν. Με το "Cherokee" (1983, Βραβείο Medicis), το "L equipee malaise" (1986) και το "Lac" (1989), ο στόχος αποσαφηνίζεται. Ο Echenoz δανείζεται την πλοκή των μυθιστορημάτων του από τα λογοτεχνικά είδη μαζικής κατανάλωσης: το αστυνομικό, το εξωτικό ή το μυθιστόρημα κατασκοπείας, και, παίζοντας με ό,τι πιόνια διαθέτει το αμφίσημο και το σκωπτικό, αξιοποιεί τα υλικά τους και μπλοκάρει τους μηχανισμούς τους. Ασκεί ανελέητη κριτική στις αντιλήψεις μας (για τη ζωή, το θάνατο, το κοινωνικό γίγνεσθαι, την ιστορία και την Ιστορία, τις ηθικές αξίες) έτσι όπως τις έχουν διαμορφώσει και παραμορφώσει ο σύγχρονος πολιτισμός μας, η εμπορική εκμετάλλευση των αναγκών και των επιθυμιών μας, η παγκοσμιοποίηση των εικόνων και των ήχων. Όμως, αντίθετα από τη στρατευμένη λογοτεχνία η οποία απλώς καταγγέλλει (και είναι πάντα ευάλωτη απ' το σύστημα), ο Echenoz δε χρησιμοποιεί ρητορείες, αλλά το άκακο σκώμμα, το λογικό παράλογο, την περιγραφή έτσι όπως δεν την έχει φωτίσει κανείς άλλος, την απόκλιση μεταξύ πραγματικότητας και φραστικής της αναπαράστασης. Δεν αντιμάχεται τις εσφαλμένες αντιλήψεις· τις διαλύει μέσα στο παράξενο ή το ευτράπελο.
Το "Nous trois" (1992), το "Les grandes blondes" (1995), το "Un an" (1997) και το "Je m 'en vais" (1999, Βραβείο Goncourt) σηματοδοτούν έναν καινούργιο σταθμό στην επινοητικότητα του Jean Echenoz, ο οποίος, χωρίς να εγκαταλείψει τα παιχνίδια του με τα λαϊκά είδη, το φωτορομάντζο, την επιστημονική φαντασία, το ρεπορτάζ, χωρίς να απαρνηθεί τις σκηνοθεσίες του της σύγχρονης κοινοτοπίας, εξαντλεί τον οίστρο και τη συγγραφική δεξιοτεχνία του στην ίδια την ύλη των αντιλήψεών μας: τη γλώσσα -τόσο τη γλώσσα των λέξεων και των φράσεων, όσο και τη γλώσσα του ηχητικού περιβάλλοντος που μας διαπερνά και μας τρέφει, τη γλώσσα των εικόνων και των ηλεκτρονικών υπολογιστών που μας μεταφέρουν (ίσως οριστικά) εκτός πραγματικότητας.
Η αλλοτρίωση, έτσι όπως την περιέγραφαν κατά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, έχει πάρει έκτοτε ένα άλλο πρόσωπο, αυτό της ανώνυμης, συλλογικής, απολυταρχικής υποδούλωσης των πράξεων, των σκέψεων και των αισθημάτων μας. Ο Echenoz αναζητεί ασταμάτητα μια γλώσσα -κατ' ανάγκην ανάλαφρη, ευκίνητη, επινοητική, παράδοξη- που μπορεί να μείνει μακριά απ' την τυραννία του μαζικού πολιτισμού.

Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ:

(2013)	Αστραπές, Πόλις
(2010)	Δρόμος αντοχής, Πόλις
(2007)	Ραβέλ, Πόλις
(2004)	Προπαντός όχι Σοπέν, Πόλις
(2003)	Ζερόμ Λεντόν, Πόλις
(2002)	Οι ψηλές ξανθιές, Πόλις
(2001)	Φεύγω, Πόλις
(1995)	Λίμνη, Εκδόσεις Καστανιώτη

Για τον Tesla και προηγούμενη ανάρτηση: http://electrondiaryart.blogspot.gr/2013/01/blog-post_28.html
κι εδώ 

Το Πράσινο Μίλι

Στις φυλακές του Κολντ Μάουντεν, οι θανατοποινίτες κατάδικοι περιμένουν τη μέρα που θα διανύσουν το "Πράσινο Μίλι", το διάδρομο που οδηγεί από τα κελιά τους στην ηλεκτρική καρέκλα. Στυγεροί δολοφόνοι όπως ο "Μπιλι δε Κιντ" Γουόρτον και ο μισότρελος Εντουάρ Ντελακρουά φρουρούνται από φύλακες, άλλους έντιμους και πονόψυχους, όπως ο Πολ Έτζοκμπ, κι άλλους σκληρούς και σαδιστές, όπως ο Πέρσι Γουέτμορ. Όμως κανένας τους δεν έχει ποτέ ξαναδεί κάποιον τόσο τρομερό στην όψη όσο ο καινούριος κρατούμενος, ο Τζον Κόφι, που έχει καταδικαστεί σε θάνατο για την αποτρόπαιη δολοφονία δύο μικρών κοριτσιών. Τι είναι ο Κόφι; Ένας σατανάς με ανθρώπινη μορφή; Ή ένα πλάσμα τελείως διαφορετικού είδους;

King, Stephen, 1947-. Το πράσινο μίλι,  μετάφραση Πητ Κωνσταντέας, Bell / Χαρλένικ Ελλάς, 1998.

Ο Στίβεν Κινγκ γεννήθηκε το 1947 στο Πόρτλαντ της Πολιτείας του Μέιν. Σπούδασε με υποτροφία στο Πανεπιστήμιο του Μέιν. Δίδασκε αγγλικά στο λύκειο, όταν έγινε δεκτό προς έκδοση το πρώτο μυθιστόρημά του, "Κάρι". Από τότε έχει γράψει περισσότερα από σαράντα μυθιστορήματα, που έγιναν όλα μπεστ σέλερ, και περισσότερα από διακόσια διηγήματα. Σήμερα θεωρείται ως ο κορυφαίος συγγραφέας τρόμου και φαντασίας στον κόσμο, αλλά και ως ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της εποχής μας. Έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις για το έργο του, ανάμεσα στις οποίες το Διεθνές Βραβείο Φαντασίας, τα ειδικά βραβεία Bram Stoker, O. Henry, Nebula, κ.ά., το Βραβείο Ποιητών και Συγγραφέων 1997, και το βραβείο για το σύνολο του έργου του από την Ένωση Συγγραφέων Τρόμου. Το 2003 το Εθνικό Ίδρυμα Βιβλίου των ΗΠΑ του απένειμε το Μετάλλιο Διακεκριμένης Συνεισφοράς στα Αμερικανικά Γράμματα. Μυθιστορήματα και νουβέλες του έχουν γίνει ταινίες για τον κινηματογράφο: "Ομίχλη", "Λάμψη", "Κριστίν", "Μίζερι", "Καρδιές στην Ατλαντίδα", "Ονειροπαγίδα", κ.ά., τέσσερις από τις οποίες -οι εξής: "Έκρηξη οργής" ("Κάρι"), "Στάσου πλάι μου", "Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ" και "Πράσινο μίλι" -ήταν υποψήφιες για Όσκαρ καλύτερης ταινίας. Τον Ιούνιο του 1999, εποχή κατά την οποία είχε ολοκληρώσει την πρώτη γραφή του βιβλίου του "Περί συγγραφής" ("On Writing"), παρασύρθηκε από διερχόμενο βαν περπατώντας σ' ένα δρόμο του Μέιν. Το δυστύχημα προκάλεσε σοβαρά τραύματα στο κεφάλι, τον πνεύμονα, τα πλευρά, τους γοφούς και το δεξί του πόδι και χρειάστηκαν πέντε χειρουργεία μέσα σε δέκα μέρες και πολύμηνη θεραπεία -κατά την διάρκεια της οποίας ολοκλήρωσε το βιβλίο- για την αποκατάσταση της υγείας του. Μνήμες του ατυχήματος και της νοσηλείας του περιλαμβάνονται στα μυθιστορήματα "Ονειροπαγίδα", "Μίζερι" και "Kingdom Hospital" που ακολούθησαν, καθώς και στο επτάτομο έπος φαντασίας "Ο μαύρος πύργος", το πιο σύνθετο και μεγαλεπήβολο έργο της καριέρας του, στον έβδομο τόμο του οποίου ο ήρωας προσπαθεί να υπνωτίσει τόσο τον συγγραφέα όσο και τον οδηγό του βαν που τον χτύπησε. Ο Στίβεν Κινγκ ζει με τη σύζυγό του Τάμπιθα, επίσης συγγραφέα, στο Μπάνγκορ του Μέιν.

Ηλεκτρισμός

 

Λονδίνο 1980. Στη βικτωριανή Αγγλία, η ηλεκτρική ενέργεια είναι η πιο πρόσφατη επιστημονική ανακάλυψη, ένα φως που προαναγγέλλει την αυγή μιας νέας εποχής. Ο ηλεκτρισμός γίνεται αφορμή για μια σωρεία συγκρούσεων. Η Σάρλοτ μεγαλώνει σε νια τυπική βικτωριανή κοινωνία. Αυστηρότητα, υποκρισία, αδιέξοδοι έρωτες. Η οικογένειά της, ένας αντιπροσευτικός μικρόκοσμος της εποχής, είναι παράδειγμα προς αποφυγή. Για τη Σαρλότ η ηλεκτρική ενέργεια παράγει κάτι περισσότερο. Παντρεύεται έναν νεαρό μηχανικό που αγκαλιάζει την ηλεκτρική ενέργεια σαν λειτούργημα και σαν θρησκεία.

Glendinning, Victoria. Ηλεκτρισμός, μετάφραση Έλενα Τριανταφύλλου, Κέδρος, 2000

Η Βικτόρια Γκλεντίνιγκ γεννήθηκε στο Σέφιλντ της Αγγλίας, στις 23 Απριλίου 1937. Σπούδασε σύγχρονες γλώσσες στην Οξφόρδη, και εργάστηκε σαν δασκάλα και σαν κοινωνική λειτουργός, πριν αναλάβει καθήκοντα βοηθού συντάκτη στο "The Times Literary Supplement", το 1974. Τα έργα της περιλαμβάνουν το δοκίμιο "A Suppressed Cry: Life and Death of a Quaker Daughter" (βιογραφία της προγόνου της Winnie Seebohm), 1969, τα μυθιστορήματα: "The Grown-Ups", 1989, "Electricity", 1995 και "Flight", 2002, καθώς και βραβευμένες βιογραφίες των συγγραφέων Elizabeth Bowen, 1977, Edith Sitwell, 1981 (James Tait Black Memorial Prize for biography, Duff Cooper Prize), Vita Sackville-West, 1983 (Whitbread Biography Award), Rebecca West, 1987, Anthony Trollope, 1992 (Whitbread Biography Award) και Jonathan Swift, 1998. Σήμερα είναι πρόεδρος του αγγλικού PEN Club, υπότροφος της Royal Society of Literature και επίτιμος διδάκτορας των πανεπιστημίων Southampton, Ulster, Dublin και York. Το 1998 της απονεμήθηκε η τιμητική διάκριση CBE (Commander of the British Empire). Γράφει λογοτεχνική κριτική και αρθογραφεί σε διάφορα περιοδικά και έχει συμμετάσχει στην κριτική επιτροπή του βραβείου Booker

Frankenstein

Από τα τέλη του 18ου αιώνα η ενασχόληση με τον ηλεκτρισμό φάνηκε ότι δεν αποτελούσε υπόθεση μόνο των επιστημόνων. Όταν εκείνοι παρουσίαζαν τα δημόσια πειράματά τους, διεύρυναν παράλληλα τη φαντασία του κοινού και αύξαναν τις προσδοκίες του για τις μελλοντικές εφαρμογές του ηλεκτρισμού στην καθημερινότητά του. Η αλληλεπίδραση επιστημόνων, ηλεκτρισμού και ευρέος κοινού ενέπνευσε συγγραφείς της εποχής να αξιοποιήσουν τη «μαγεία» και το «θαύμα» του ηλεκτρισμού, όχι ως επιστημονική αλλά ως πολιτιστική δραστηριότητα. Στις αρχές του 19ου αιώνα, εν μέσω της Βιομηχανικής Επανάστασης, ο κόσμος των εργοστασίων και των πόλεων άρχισε να αποτελεί το κατεξοχήν σκηνικό όπου εκτυλίσσονταν οι φανταστικές ιστορίες γύρω από την επιστήμη και τις εφαρμογές της, οι οποίες μπορούσαν να είναι ταυτόχρονα «σωτήριες» και «καταστροφικές» για τον άνθρωπο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον θα γεννιόταν ένα νέο ρεύμα στη λογοτεχνία: η επιστημονική φαντασία. Οι δυνατότητες που προσέφερε ο ηλεκτρισμός βρίσκονταν στο επίκεντρο τέτοιων φανταστικών ιστοριών, όπως ήταν το λογοτεχνικό έργο Frankenstein.

Το 1818 εκδόθηκε ανώνυμα στο Λονδίνο το βιβλίο Φρανκενστάιν, ή ο σύγχρονος Προμηθέας, ένα έργο ορόσημο στο λογοτεχνικό είδος της επιστημονικής φαντασίας.

Συγγραφέας του βιβλίου ήταν μια μορφωμένη γυναίκα της αστικής τάξης, η Mary Shelley. Η Shelley εμπνεύστηκε την φανταστική ιστορία της από τα πειράματα που διεξήγαγαν οι ανατόμοι της εποχής, προσπαθώντας να αποδείξουν την ύπαρξη ζωικού ηλεκτρισμού. Η ίδια γνώριζε για τα πειράματα αυτά, διότι ο κύκλος της αποτελούταν από επιφανείς ανθρώπους του πνεύματος και της επιστήμης. Στην ιστορία της η Shelley παρουσιάζει έναν νεαρό επιστήμονα, τον Victor Frankenstein, ο οποίος προσπαθεί να δημιουργήσει ανθρώπινη ζωή εκ του μηδενός, πιστεύοντας στην απεριόριστη δυνατότητα της επιστήμης. Ο Frankenstein διεξάγει πειράματα με τον ηλεκτρισμό για να επιτύχει τον σκοπό του, αλλά τελικά αυτό που κατορθώνει να δημιουργήσει είναι ένα ανθρωπόμορφο τέρας που ονομάζεται επίσης Frankenstein και στο τέλος εκδικείται τον δημιουργό του. Με το βιβλίο της Shelley παρουσιαζόταν (για πρώτη φορά τόσο έντονα στη νεώτερη εποχή) ο τρόμος που δημιουργούσε η σκέψη για το πού ήταν ικανή να φτάσει η επιστήμη. Από την άλλη πλευρά, η ταύτιση του τέρατος με τον επιστήμονα Frankenstein φανέρωνε τους κινδύνους που εγκυμονούσαν οι πράξεις των επιστημόνων, όταν εκείνοι ξεπερνούσαν τα ανθρώπινα όρια.

Η Μαίρη Σέλεϊ γεννήθηκε το 1797 στο Λονδίνο, κόρη του William Godwin και της Mary Wollstonecraft, διάσημων ριζοσπαστών συγγραφέων της εποχής τους. Το 1814 η Μαίρη γνώρισε και σύντομα ερωτεύτηκε τον τότε άσημο Πέρσι Μπις Σέλεϊ, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1816. Από τα τέσσερα παιδιά που έκαναν, επέζησε μόνον ο Πέρσι Φλόρενς. Έζησαν στην Ιταλία από το 1818 ως το 1822, ως το θάνατο δηλαδή του Σέλεϊ, που πνίγηκε όταν ανατράπηκε το σκάφος του "Άριελ" σε μια καταιγίδα. Η Μαίρη επέστρεψε στο Λονδίνο με τον Πέρσι Φλόρενς, όπου συνέχισε να ζει ως επαγγελματίας συγγραφέας. Η Μαίρη Σέλεϊ εμπνεύστηκε τον "Φρανκενστάιν" το 1816, στη διάρκεια ενός καλοκαιρινού ταξιδιού της στη Λίμνη της Γενεύης, και ολοκλήρωσε τη μοναδική αυτή ιστορία στην Αγγλία. Το έργο εκδόθηκε το 1818 με τον τίτλο "Φρανκενστάιν ή ο σύγχρονος Προμηθέας". Άλλα έργα της είναι: "Ο τελευταίος άνθρωπος" (1826), "Πέρκιν Ουόρμπεκ" (1830), "Λοντόρ" (1835), "Φόκνερ" (1837) και "Περιπλανήσεις στη Γερμανία και την Ιταλία" (1844). Επιμελήθηκε επίσης την πρώτη συγκεντρωτική έκδοση του ποιητικού έργου του Πέρσι Μπ. Σέλεϊ (1839). Πέθανε στο Λονδίνο την 1η Φεβρουαρίου 1851.